مطلب 6

اسکچ چیست و چرا طراحان از اسکچ استفاده می کنند؟

پاسخ گفتن به این پرسش نخستین گام در تعیین راهبرد طراحی شناخته می شود. در نخستین مراحل ارائه ی مباحثی در زمینه ی طراحی و اسکچینگ، مشکلاتی در طبقه بندی آن پیش می آید. شاید بتوان گفت مشکل در تعیین دامنه ای برای تعاریف موجود است. تعدادی از اصطلاحاتی که تیم طراحی با آن مواجه است شامل : اتود، راندو، اسکچ، طراحی و… است که برای هیچیک از آنها به طور خاص در هیچیک از کتابها و منابع طراحی محصول تعریف دقیقی گفته نشده است. سعی ما بر این است که دامنه ی هریک از روشهای ارائه را نه تنها در ایران، بلکه حتی در سایر مراکز آکادمیک جهان روشن کنیم. در مقاله ی حاضر توصیف طراحی و ریشه های آن بنا بر آنچه که در مراجع بین المللی گفته شده است ارائه گردیده است و بر این اساس استفاده از لغات تخصصی و استاندارد اجتناب ناپذیر می نماید. به عنوان نمونه لفظ اسکچ بجای “طراحی سریع” بکار برده می شود که با مخاطب مانوس تر است و استفاده از “راندو” در شرایطی که ریشه ی لغوی آن در طراحی صنعتی به هیچ عنوان شناخته شده نیست موجه نخواهد بود. 

 طراحی (Design)
 طراحی به دانش ایجاد یک طرح یا نمایه از هر تصویر ذهنی یا واقعی گفته میشود. در هنرهای تجسمی، طراحی یا بهصورت یک اثر مستقل و یا بهعنوان پیشطرحی برای اثر اصلی انجام میشود که در این صورت طرح مقدماتی نیز خوانده میشود. طراحی به دو حوزهٔ کلی تقسیم میشود. یکی حوزهٔ drawing است که شامل برداشتهای شخصی یا تجربههای آزاد طراح از موضوعات گوناگون با بیان مستقل و به روشهای متنوع میباشد و دیگری حوزهٔ design است که شامل مراحل ترکیب عناصر بصری و فضا بر پایهٔ اصول طرح است و جنبهٔ کاربردی دارد، مانند رشتههای طراحی صنعتی، طراحی معماری و طراحی لباس. نقشی که فقط با خط رسم شود و سایهروشن یا لکههای رنگی نداشته باشد طرح خطی نامیده میشود. مهمترین موضوع در طرحهای خطی، خطوط پیرامونی اشیاء است. طراحی فنی و مهندسی با خطکش، پرگار، گونیا و ابزارهایی مانند آنها انجام میشود.
 
 اسکچ (Sketch)
 اصطلاح اسکچ بر گرفته از لغت ایتالیایی به معنای نقاشی بوده و در گرایش طراحی به عمل طراحی دستی خام و سریع و ترسیم پیرامونی اشیاء گفته می شود. هدف اسکچ ارائه ی ایده ی هر چیز و یا تصویر سازی فرایند است .شایان توجه است که تمرکز اسکچ نباید بر ترسیم دقیق جزئیات شیء تجسم یافته باشد بلکه باید صرفا بصورت شماتیک به ضبط ویژگیهای ذاتی (فرمی) اشیاء پرداخت.
 اسکچ به عنوان سریعترین و ساده ترین راه بیان بصری در طراحی شناخته می شود. لذا اسکچینگ، ابتدایی ترین واسطه در فرایند طراحی بوده و نخستین انتخاب برای مطالعات ابتدایی و ارتباطات بصری سریع و بدون پیچیدگی محسوب می شود. برای این منظور ابزاری که مکررا استفاده می شود شامل مارکر، مداد، مدادرنگی، گچ و… است.
 کشیدن نقش یا توصیف خام از هرچیز که خطوط محیطی ویا ویژگیهای بنیادین آن را بتصویر می کشد. اسکچ بطور ویژه برای بنیان یک تصویر نهایی و ترکیب بندی آن بخدمت گرفته می شود. این تعریف معنای اصیل کلمه است و لیکن در قرن 18میلادی معانی زیر به آن افزوده شد:
 یک طرح یا نقاشی از یک ماهیت ساده و بی تکلف. اسکچ باید از تمرین (Study) که بازنمایی جزئی از یک ترکیب نهایی است، باز شناخته شود.

 اتود (Etude)
 اتود، در زبان فرانسه، یک قطعه ی تمرینی موسقیایی است که بویسله ی آلات گوناگون به جهت تعیین تکنیکهای اجرا و تکمیل موسیک اجرا و به اصطلاح تنظیم می شود. اتود در زبان انگلیسی Study به معنای مطالعه و تمرین معنی می شود.
 دائره المعارف انکارتا معنای Technical Exersice (تمرین تخصصی) را نیز برای آن ارائه می دهد و آن را همان تمرین موسیقیایی با آلات سولو می داند.

 راندو
 هیچ ریشه ای برای این لغت یافت نشد!به نظر می رسد این لغت از فرهنگ معماری وارد طراحی صنعتی شده باشد ولی در فرهنگهای تخصصی معماری هم اثری از این لغت دیده نمی شود!
 
 رندر (Render)
 به فعالیتی اطلاق می شود که در آن اسکچ محصول به صورت سه بعدی به همراه خواص و بافت مواد -به خصوص در طراحی خودرو- تصویر سازی می گردد. همچنین رندرینگ به عنوان روشی برای تبدیل ترسیمات مجزا به شبیه سازی های سه بعدی، به کمک رایانه (CAD) شناخته می شود.(علی الخصوص بصورت پویا نمایی)
 
 نقاشی (Painting)
 عمل افزودن رنگ و پیگمنتهای رنگی به عنوان واسطه به یک سطح یا پایه ی پشتیبان. معمولا افزودن مدیوم یا واسطه های نقاشی بوسیله ی قلممو یا براش انجام می شود ولیکن ابزارهای دیگری هم ممکن است بکار برده شود. این واژه هم به عمل نقاشی و هم نتیجه ی حاصل از آن اتلاق می شود.
 
 تصویر سازی (Illustration)
 تصویر و یا نموداری که به وضوح و جذابیت هر چیزی کمک می کند.
 
 مدل (Model)
 به روش ظاهر کردن و قابل لمس نمودن ایده مدلسازی و نتیجه ی آن را مدل می گویند. واژه ی مدل بطور وسیع به اشیاء سامانه ها و فرایند ها قابل تعمیم است. این واژه به معانی نمودار، طراحی، نقشه ی سایت، برپاسازی آزمایشی فنی (مانند مدل خودرو در تونل باد) ، مدل صوتی، ویا مانکن نیز بکار برده می شود. این واژه همچنین به ایدهایی مفهومی نظیر نظریه ها و قیاسها نیز ارجاع داده می شود. دامنه ی معانی این واژه دستیابی آن به یک تعریف منسجم، عمومی و دقیق را غیر ممکن می سازد.
 واژه ی مدل بطور مجازی در تمامی جنبه های فرایند طراحی مورد استفاده قرار می گیرد. در تصویر کردن فرم، توسعه ی عملکرد، ارتباطات فرایند ها، ارزیابی روشهای حل و غیره. مدل در صورتهای گوناگونی بروز می کند: اسکچهای دو-بعدی، اشیاء سه بعدی (مدلهای مقیاسی، مدلهای عملکردی) و روشهای ارائه ی مجازی (رندرهای سه بعدی رایانه ای).
 
 تصور (Visualization)
 تصور دارای دو معنای متفاوت ولی مرتبط است. معنای اول گویای “ادراک اطلاعات بصری” و با عمل دیدن (Seeing) هم معنا است. معنای دوم معرف عمل برقراری ارتباط بین اطلاعات بصری است و با عمل طراحی (Designing) کاملا مرتبط است. در هر دو مورد، عمل تصور شامل فرایند پیچیده ی انتزاع و تجزیه ی اطلاعات بصری به منظور تاویل انها است. موفقیت یک فرم متصور و موثر وابسته به تاویل (برداشت) بیننده از اراده ی طراح و همچنین محیطی که کل فرایند در آن واقع می شود خواهد بود.
 Modello
 طرح اولیه برای نشان دادن ایده ی طراح و نقاش به مشتری یا ارباب رجوع.
 Bozzetto
 طرح یا اسکچ اولیه از یک مجسمه عظیم که با موم یا گچ انجام می شود. بطور گسترده معنای این واژه به اسکچ روغنی نیز اتلاق می شود که در معنای دوم مرز مشخصی بین این واژه و واژه ی Modello وجود ندارد جز آنکه برای معنای طرح اولیه ای که جهت ارائه به مشتری اجرا می شود، کاربرد بیشتری دارد.